How To Blog @ Erkan

Yardım Alma
Çoğu komut yanına –h veya –-help yazıldığında küçük bir bilgi verir. Buna ek olarak linux’ta binlerce dokümanın bulunduğu manual sayfaları vardır ( Yalnızca İngilizce ). Yapmanız gereken tek şey man komutundan sonra bilgi almak istediğiniz komutun adını yazmak.

komut –h: Komut hakkında kısa bilgi
komut –help: Üstekinin aynısı
man komut: Komut hakkında detaylı doküman ( ingilizce )

Dosyaları Listeleme
Linux’ta bir dizindeki dosyaları listelemek için kullanılan komut lsdir.
Ekrana sığmayan uzun listeleri göstermek için ise bu komut less ile beraber kullanılabilir.

ls: Bulunduğun dizinin içeriğini göster
ls -a: Gizli dosyaları da göster
ls -l: Uzun listele (sahip, izinler, boyut ve tarih dahil)
ls | less: Uzun listeleri kısaltmak için

Dizin değiştirme
Başka bir dizine geçmek için cd komutu kullanılır.

cd yol: yol dizinine geçer
cd ~: Sizin home dizininize geçer
cd : root klasörüne geçersiniz
cd -: Bir önceki dizine döner
cd..: Bir üst dizine geçer

Dosya ve dizin yönetimi
Bir dizini veya dosyayı kopyalamak için cp, taşımak için mv, yeni klasör oluşturmak için mkdir, dosyayı silmek için rm, dizini ve içindeki dosyaları silmek için rm -R, boş bir dizini silmek için ise rmdir kullanılır.

cp kaynak hedef: Kaynaktan hedefe kopyalar
cp -R kaynak hedef: Önyineli(recursive) kopyalar
mkdir dizin: Yeni dizin yaratır
mv kaynak hedef: Dosyaları taşımak veya adlarını değiştirmek için
rm dosya: Dosyayı kaldırır ( ms-dos’ta del komutu kısaca sil demek )
rm -R dizin: Alt  klasörlerle birlikte sil.
rm -Rf * : Bulunduğunuz klasör içindeki bütün dosyaları ve alt klasörleri siler
rmdir dizin: Boş dizini kaldırır
touch dosya: Dosya varsa tarihini değiştirir, yoksa yaratır
pwd: Hangi klasörde olduğunuzu gösterir

Dosya arama
Herhangi bir dosyayı sistemde aramak için locate komutu kullanılır. locate tüm dosyaları bir veritabanında tutar, bunun için hayli hızlıdır. Ancak bu veritabanı günde bir yenilendiğinden son kaydettiğiniz dosyaları bulamayabilirsiniz.Eğer bu veritabanını o anda yenilemek isterseniz updatedb yazmanız yeterli olacaktır. ( Çok dosyanız varsa bir hayli uzun sürecektir )

locate yol -name dosyaadı: Belirttiğiniz dizinden başlayarak dosyayı arar
locate dosyaadı: Dosyayı arar

Metin dosyalarıyla çalışma
Kısa bir metin dosyasını görüntülemek için cat, metin dosyasında yön tuşları-Shift + Page Up/Down ile ilerlemek için less, dosyada bir yazıyı aramak için grep,  satırları sıralamak için sort, ve küçük bir editör ile açmak için ise nano kullanılır.

cat dosyaadı: Dosyayı ekranda görüntüler
grep yazı dosyaadı: Yazıyı dosyada arar, bulunduğu satırı görüntüler
less dosyaadı: Dosyada ilerlemek için kullanılır (Çıkış q ile)
nano dosyaadı: Dosyayı basit bir metin editörüyle açar
sort dosyaadı: Dosyadaki satırları alfabetik sıraya göre dizip gösterir

Sıkıştırılmış dosyaları açma
İnternetten indirdiğiniz dosyalar genelde sıkıştırılmıştır. Bunları açmak için dosya tipine göre araç kullanmalıyız.

bunzip2 dosyaadı.bz2: bzip2 dosyasını (.bz2) açar
gunzip dosyaadı.gz: gzipped (.gz) arşivini açar
unzip dosyaadı.zip: PkZip veya WinZip dosyasını (.zip) açar
tar -xvf dosyaadı.tar: tar (.tar) arşivini (tarball) açar
tar -xvzf dosyaadı.tar.gz: tar arşivini (.tar.gz or .tgz) açar

Ağ servislerini kullanma
Dosya transferi yapmak için ftp, ağ bağlantısını kontrol etmek için ping, secure shell protokolüne bağlanmak için ssh, telnet protokolü üzerinden bağlanmak için ise telnet kullanılır.

ftp sunucu: FTP sunucusuna bağlanır
ping sunucu: Sunucuya ping isteği gönderir
ssh -l kullanıcıadı sunucu: Uzaktaki makinaya Secure Shell protokolü ile bağlanır
telnet sunucu: Uzaktaki makinaya TELNET protokolü ile bağlanır
Sistem bilgisi görüntüleme
date: İşletim sisteminin saat ve tarihini görüntüler
df -h: Disk kullanımını görüntüler
free: Bellek kullanımını görüntüler
history: Kullanılan hesap için çalıştırılan komutları listeler
hostname: Yerel sunucu adını verir
rwho -a: Ağa bağlı kullanıcıları listeler
uptime: Bilgisayar açıldığından beri geçen süreyi verir
who: Makineye bağlı kullanıcıları listeler
whoami: Giriş isminizi görüntüler

Dosya izinlerini değiştirme
chown kullanıcı.grup dosyaadı: Dosyaya sahip olan grubu ve kullanıcıyı değiştirir. Tabii ki bu komutu sadece o dosyanın sahibi kullanabilir
Örnek : chown -R mysql.mysql * bulunan klasordeki ve altklasorlerdeki butun dosyalarin sahibini mysql yapar

chmod (augo)(+-)(rwx) dosyaadı: Dosya üzerindeki okuma-yazma-çalıştırma (read-write-execute) izinlerini (rwx) farklı seviyedeki kullanıcılar için (all-owner-group-other) artırıp azalmayı (+/-) sağlar
Örnek : chmod -c 777 * bütün dosyalara 777 yetkisi verir
chmod -cR 777 * bütün dosyalara ve alt klasorlere root yetkisi verir.